ግፉዓን

ቅምሻ

ግፉዓን በደራሲ ይስማዕከ ወርቁ

ግፉዓን የታሪክን ቁስል፣ የሰውን ልጅ ሕመም፣ እና የማይረሳ የእውነት ትረካ ነው። ልብወለድ ብቻ አይደለም፤ በትከክለኛ ታሪክ በምርምር ተመስርቶ የተጻፈ ልብወለድ ነው።

ግፉዓን በአማራ ሕዝብ ላይ በተፈጸመ ግፍና ጭፍጨፋ ዙሪያ የተመሠረተ፣ በሰው ልጅ ሕይወት፣ ትዝታ፣ ሀዘን እና ፍትሕ ፍለጋ ላይ የሚያተኩር ልቦለድ ነው። ይህ መጽሐፍ ታሪክን በቁጥርና በዓመታት ብቻ አይነግርም፤ ታሪክን በሰው ሕይወት ያሳየናል። ከእያንዳንዱ ገጽ ጀርባ የሰዎች ሕይወት፣ የቤተሰብ ትዝታ፣ የግፍ ምስክርነት እና የማይጠፋ ጥያቄ ይታያል።

የተረሳውን ማን ይናገረዋል? ደራሲ ይስማዕከ ወርቁ አንባቢውን ወደዚህ ከባድ የታሪክ ጥያቄ በልቦለድ ጥበብ ይወስደዋል። ታሪኩን ስትከተል የትናንትን ክስተት ብቻ አትመለከትም፣ የዛሬንም ማንነት እና የነገን የማስታወስ ኃላፊነት ትጠይቃለህ። ግፉዓን የማይረሳ ታሪክ ነው። የማይዘጋ ጥያቄ ነው። ግፉዓን ለታሪክ ወዳዶች ብቻ ሳይሆን፣ ስለ ሰው ልጅ፣ ስለ ፍትሕ እና ስለ ማስታወስ የሚያስብ ማንኛውም አንባቢ ሊያነበው የሚገባ ልቦለድ ነው።

ግፉዓን ልብወለድ ሳይሆን ደራሲ ይስማዕከ ወርቁ ያለበትን ዘመን፣ የተገፋውን ሕዝብ እንዳላዬ አላለፈውም። እንዲያውም ግፉዓን የተገፋው የሕዝብ ድምፅ ነው። በታሪክ ሂደት ውስጥ የአማራ ሕዝብ የደረሰበት ጭቆናና ግፍ በብዙ መልኮች ተርኮታል። ከቤትና ከአገር መፈናቀል፣ ከቤተሰብ መለየት፣ መፈናቀል፣ በአሰቃቂ ሁኔታ መገደል በዚህ ልቦለድ ተተርከዋል። እነዚህ ሁሉ የሰውን ልብ እንደ ከበሮ የሚደበድብ ቁስሎች ስለሆኑ በግፉዓን መጽሐፍ አልታለፉም። ከግፉ የበለጠ ከባድ የሆነው አንድ ጥያቄ አለ። የተፈጸመው ግፍ ሲረሳ ምን ይሆናል? የተገደሉት ስማቸው ሲረሳ፣ የተፈናቀሉት ታሪካቸው ሲጠፋ፣ የተሰበሩ ቤተሰቦች ሕመማቸው ሲታለፍ፣ ግፉ እንደገና ይጀምራል። ምክንያቱም መረሳት ለግፍ የሚሰጠው በጣም አደገኛ ስጦታ ነው።

“ግፉዓን” ይህን መርሳት እንደማይገባን፣ እስከወዲያኛው በማንም ማህበረሰብ ላይ እንዳይፈጸም፣ የቆመ የሥነ-ጽሑፍ ምስክርነት ነው። የአማራ ሕዝብ የደረሰበትን ግፍ ሲያነሳ መጽሐፉ የጥላቻ ጥሪ ሳይሆን፣ ሰው ለሰው የሚደርስ ግፍ እንዳይደገም ታሪክ መመዝገብ ያለበትን ኃላፊነት ያስታውሳል። የተጎዱትን ማስታወስ ሌላውን መጥላት ሳይሆን፣ ለእውነት፣ ለፍትሕ እና ለሰብዓዊ ክብር መቆም ነው ይላል። የማይረሳው ታሪክ። ግፉዓን! የተገፉትን የሚያስታውስ፣ የተረሳውን የሚጠይቅ፣ አንባቢውንም ስለ ፍትሕ እንዲያስብ የሚጋብዝ ልቦለድ ነው።