ራማቶሓራ

ቅምሻ

“ራማቶሓራ” በይስማዕከ ወርቁ የተደረሰ ልቦለድ ሲሆን የዴርቶጋዳ ክፍል ሁለት ነው። ታሪክን፣ ፍቅርን፣ ሰውንና ሰው ላይ የሚደርሱ ውስብስብ ሁኔታዎችን እያገናኘ የሚዘልቅ ልዩ ረቂቅ (Abstract) የሆነ የትረካ ዓለም ነው። ብዙ ጊዜ የይስማዕከ ልብወለድ ረቂቅ (Abstract) በመጽሐፍ ይታወቃል። በዚህ በራማቶሓራ ልቦለድ ውስጥ የመጽሐፉ ርዕስ ራሱ “ልዕለ አእምሮ” የሚል ትርጉም እንዳለው በታሪኩ ውስጥ ይገለጻል።

ታሪኩ አንባቢውን ከመጀመሪያው ጀምሮ በጥያቄ ውስጥ ያስገባዋል። ከዚህ የተነሳ ታሪኩ በቀላሉ ሊገለጽ ወደማይችል የምስጢር እና የጉጉት ዓለም ውስጥ ይገባል። “ራማቶሓራ” ማን ነው? ይህ ስም ከምን ጋር ይያያዛል? እና ከስሙ ጀርባ የተደበቀው ነገር ምንድን ነው? እነዚህ ጥያቄዎች ታሪኩን ከአንድ ገጽ ወደ ሌላ እየወሰዱት ይቀጥላሉ።

ታሪኩ ከኢትዮጵያ ብቻ ሳይወሰን ወደ ሌሎች ቦታዎችም ይዘልቃል። ገጸ-ባህሪያቱ በተለያዩ ቦታዎች ሲጓዙ፣ የጉዞው መስመር ከታሪካዊ እና ከግላዊ ጉዳዮች ጋር ይገናኛል። ከጎንደርና ከጣና አካባቢ እስከ ሌሎች የጉዞ መዳረሻዎች የሚዘልቀው ትረካ የመጽሐፉን ዓለም ሰፊ ያደርገዋል።

በዚህ የታሪክ እና የጉዞ ዓለም ውስጥ የሰው ስሜትም የራሱን ቦታ ይይዛል። ፍቅር፣ መለያየት፣ ናፍቆት እና የሰው ልብ ውስጣዊ ትግል ከታሪኩ ጋር ተያይዘው ይታያሉ። ሚራዥ ስለ ጉዞውና ስለ ሲጳራ ፍለጋው የሚናገረው ክፍል ይህንን የግል ፍለጋ ጎን በግልጽ ያሳያል።

በመጽሐፉ ውስጥ የሚታዩት ገጸ-ባህሪያትም እያንዳንዳቸው የራሳቸውን ታሪክና ሚና ይዘው ወደ ትረካው ይገባሉ። አባ ደጋጎ፣ ማርዬ፣ ሚራዥ፣ ጌራ፣ ኒኮ፣ ፕሮፌሰር በርናባስ እና ሌሎችም ገጸ-ባህሪያት በተለያዩ ግንኙነቶችና ክስተቶች ታሪኩን ወደፊት ይገፉታል። የማርዬ ታሪክና የወንዳልቆ ግጥምና ዜማ ታሪኩን ከሰው ሕይወት እና ከባህል ጋር ያገናኙታል።

ታሪኩ ሲጠልቅ የግለሰቦች ሕይወት ከሰፊው የሀገር ታሪክና ከማንነት ጉዳይ ጋር ይገናኛል። ሐውልቶች፣ ታሪካዊ ትዝታዎች፣ ቂምና በቀል እንዲሁም የሀገር ማንነት የሚያነሱ ሐሳቦች በትረካው ውስጥ ይታያሉ።

ስለዚህ “ራማቶሓራ” አንድ ምስጢርን ብቻ ለመፍታት የሚደረግ ጉዞ አይደለም። የሰውን ልብ፣ የግለሰብን ምርጫ፣ የፍቅርን ኃይል፣ የታሪክን ተጽዕኖ እና የማንነትን ጥያቄ በአንድ የትረካ መስመር ውስጥ የሚያገናኝ ልቦለድ ነው። ይህ ደግሞ ራማቶሓራ ልብወለድ አማርኛ ቋንቋው ልዩ ነው። ዴርቶጋዳን ብቻ አንብቦ መተው እንደ የሚያፈስ ስልቻ ነው። የዴርቶጋዳን ልብወለድ እስከ መጨረሻው ያንብቡ።