ደህንነቱ

ቅምሻ

ደህንነቱ በደራሲ ይስማዕከ ወርቁ

“ደህንነቱ” በደራሲ ይስማዕከ ወርቁ የተደረሰ ልቦለድ ነው። መጽሐፉ ከ”ክቡር ድንጋይ”፣ እና “ኦጋዴን ድመቶች” ጋር የተያያዙ የታሪክ ፍሰት ነው። የራሱ የሆነ አቀራረብ፣ የራሱ የሆነ ዓለም እና የራሱ የሆነ ጥያቄ ያለው የጥበብ ሥራ ነው።

ታሪኩ የሚያጠነጥነው በዶ/ር ዲዲሞስ ሕይወት ዙሪያ ነው። የህይዎቱ አዙሪት አይለቀውም። የመጀመሪያ ሚስቱ ራሷን በራሷ ካጠፋች በኋላ እርሱ ወህኒ ይወርዳል። ሀብታም የነበረ፣ ልጆቹን የሚወድ፣ በሕይወቱ ውስጥ ከባድ ውሳኔዎችን ያሳለፈ ሰው ሆኖ ግን ራሱ ባላጠፋው ጥፋት ለእስር ዳረገችው። ከእስር ቤት ውስጥ የሚያመልጥበትን መንገድ ይፈልጋል። ይህ ከእውነት ጋር የተጣበቀ ሌላ እውነት ፍለጋ ይባዝናል።

ዲዲሞስ ያለፈውን ሕይወቱን፣ ያጋጠሙትን ሰዎች፣ የተፈጠሩትን ክስተቶችና ከእስሩ ጀርባ ያለውን እውነት ለመመርመር ይሞክራል። የሚያምነውም እርሱን ለማሰር የተደረገው ነገር ከቀላል የወንጀል ክስ በላይ ሆኖ ያገኘዋል።

ዲዲሞስ በእስር ቤት ውስጥ እያለ አዲስ መረጃ ያገኛል። ከሌሎች እስረኞች ጋር የሚያደርገው ውይይት በታሪኩ ውስጥ የተደበቀ ሌላ ዓለም እንዳለ ያሳየዋል። በተለይ “ደህንነቶች” የሚለው ቃል እና ከዚያ በኋላ የሚገለጡ ሰዎችና ሴራዎች የትርክቱን አቅጣጫ ይቀይራሉ። ቀስ በቀስም ዲዲሞስ ከእስሩ ጀርባ ያለውን ሰው ለመለየት ይቃረባል። የቀድሞ አሽከር የነበረውን ቀለሚንጦስ (ሜንጦ) ይጠራጠራል። ይህ ግኝት ለእርሱ ከግኝትም በላይ ነው። ሚስቱን ያገባበት አሽከሩ በአሽከላው ከጠመደው ውሎ አድሯል።

የ”ደህንነቱ” ልዩ ገጽታ የምናብን ዓለም ከተጨባጭ የሰው ሕይወት ጋር ማገናኘቱ ነው። በመጽሐፉ ውስጥ “ምልዋጥ” የተባለ የአስማት አይነት ይገለጣል። ሰው ወደ እንስሳ እንዲለወጥ የሚያደርግ አስማታዊ ኃይል ነው። ዲዲሞስም ቀደም ሲል ወደ ውሻ መለወጡን እና እንደገና ወደ ሰውነት ለመመለስ የወሰደበትን ጊዜ ያስታውሳል።

ይህ የምናብ ክፍል ለታሪኩ የጀብዱ ጣዕም ብቻ አይሰጥም፤ ሰው ራሱን፣ ማንነቱን እና በሌሎች የሚሰጠውን መግለጫ እንዲጠይቅ ያደርገዋል። መጽሐፉ አንድ ግለሰብ በሚያጋጥመው ችግር ብቻ አይወሰንም። የሀገር ታሪክ፣ ሙስና፣ የሥርዓት ጉድለት፣ ሥልጣን፣ ፍርድ፣ እውነትና ውሸት በታሪኩ ውስጥ ይገናኛሉ።

“ደህንነቱ” የጨለማን ጎን ብቻ የሚያሳይ መጽሐፍ አይደለም። በመጽሐፉ መግቢያ ውስጥ ከችግር መካከል ተስፋን የሚፈልግ፣ ለራሱ ብቻ ሳይሆን ለሌሎችም መፍትሔ ለማምጣት የሚጥር ሰው ምስል ይታያል።

ደህንነቱ ምስጢርን ከማኅበራዊ ጥያቄ፣ ምናብን ከተጨባጭ ሕይወት፣ የግለሰብ ታሪክን ከሀገር ታሪክ ጋር የሚያገናኝ ልቦለድ ነው። አንባቢው ዲዲሞስን ከእስር ቤቱ ጀምሮ ይከተላል፤ ከዚያም ያለፈውን ሕይወቱን፣ የተደበቁ ምስጢሮችን፣ የሰዎችን እውነተኛ ፊት እና በእርሱ ዙሪያ የተጎነጎነበትን ሴራ ለመረዳት አብሮት ይጓዛል።

ይህ የአንድ ሰው ታሪክ ብቻ አይደለም። ታሪኩን ስንከተለው የሁላችንም ይሆናል።